स्पेनको ग्रानाडामा ५ म्याग्निच्युडको भूकम्प, भवन र सवारीसाधनमा क्षति

काठमाडौं , साउन ३० । दक्षिणी स्पेनको ग्रानाडा क्षेत्रमा शनिबार बिहान ५ म्याग्निच्युडको भूकम्प गएको छ। भूकम्पका कारण घर तथा भवनमा क्षति पुगेको छ भने केही सवारीसाधनमा समेत क्षति भएको स्थानीय अधिकारीहरूले बताएका छन्। अहिलेसम्म मानवीय क्षति भएको विवरण प्राप्त भएको छैन।
स्पेनको राष्ट्रिय भौगोलिक संस्थान (आईजीएन) का अनुसार भूकम्प स्थानीय समयअनुसार बिहान १ बजेर ४ मिनेटमा गएको थियो। यसको केन्द्रविन्दु ग्रानाडा सहरबाट करिब १० किलोमिटर दक्षिणमा रहेको अल्हेन्दिन क्षेत्रमा थियो। भूकम्प करिब १० किलोमिटर गहिराइमा गएको प्रारम्भिक विवरण छ।
भूकम्पको धक्का ग्रानाडासहित अन्डालुसियाका विभिन्न प्रान्तमा महसुस गरिएको थियो। कम्पनपछि स्थानीय बासिन्दा घरबाट बाहिर निस्केर खुला स्थानमा पुगेका थिए। केही स्थानमा भवनका बाहिरी भाग, बाल्कोनी तथा अन्य संरचनाबाट सामग्री खसेको र सडकमा भग्नावशेष देखिएको जनाइएको छ। केही सवारीसाधनमा पनि क्षति पुगेको छ।
भूकम्पपछि अन्डालुसिया क्षेत्रीय सरकारले भूकम्पीय जोखिमसम्बन्धी आपत्कालीन योजनालाई सञ्चालन तह–१ मा सक्रिय गरेको छ। उद्धार तथा सुरक्षा निकायले क्षति पुगेका संरचनाको निरीक्षण गरिरहेका छन्। आपत्कालीन सेवामा २०० भन्दा बढी सूचना तथा फोन आएको स्थानीय सञ्चारमाध्यमले जनाएका छन्।
भूकम्पपछि पटक–पटक परकम्पसमेत गएको छ। आईजीएनले घटनाको निरन्तर निगरानी गरिरहेको छ। स्थानीय अधिकारीहरूले क्षति पुगेका भवन, भित्तो, बाल्कोनी तथा अन्य जोखिमयुक्त संरचनाबाट टाढा रहन सर्वसाधारणलाई आग्रह गरेका छन्।
ग्रानाडा र आसपासको क्षेत्र स्पेनका तुलनात्मक रूपमा बढी भूकम्पीय गतिविधि हुने क्षेत्रमध्ये पर्छ। अफ्रिकी र युरेसियन प्लेटबीचको निरन्तर गतिका कारण दक्षिणी स्पेनमा भूकम्प जाने गर्छ।
शनिबारको भूकम्पले ठूलो मानवीय क्षति नगरे पनि रातको समयमा आएको शक्तिशाली कम्पनले स्थानीयमा त्रास सिर्जना गरेको छ।


अहिले  धेरै भूकम्प गएकाे हाे ?
अमेरिकी भूगर्भ सर्वेक्षण (यूएसजिएस ) का अनुसार विश्वमा प्रत्येक वर्ष करिब ५ लाख भूकम्प पत्ता लगाउन सकिन्छ, तीमध्ये करिब १ लाख मानिसले महसुस गर्ने र करिब १०० वटा क्षति पुर्‍याउने खालका हुन्छन्।

यूएसजिएसका अनुसार भूकम्पको संख्या साँच्चै लगातार बढेको छैन। यूएसजिएसले विश्वव्यापी भूकम्पीय गतिविधिमा आउने केही समयको वृद्धि वा कमीलाई प्राकृतिक उतारचढाव मानेको छ। यस्तो वृद्धि ठूलो भूकम्प आउन लागेको संकेत होइन।
अहिले पहिलेभन्दा धेरै भूकम्प पत्ता लाग्छन्। विश्वभर सेस्मिक उपकरणको संख्या र संवेदनशीलता बढेको छ। यूएसजिएसका अनुसार अहिले वर्षमा करिब २० हजार भूकम्प स्थान निर्धारण गर्न सकिन्छ, अर्थात् दैनिक औसत करिब ५५ वटा।
आजकल सञ्चारमाध्यम र सामाजिक सञ्जालले तुरुन्तै सूचना फैलाउँछन्। इन्डोनेसियामा भूकम्प गयो, स्पेनमा गयो, दक्षिण अमेरिकामा गयो—पहिले यस्ता धेरै घटना हामीले थाहा नै नपाउन सक्थ्यौँ, थाहा पाए पनि ढीला हुन्थ्यो । अहिले केही मिनेटमै समाचार आइपुग्छ।
यस्तै, ठूला भूकम्पको दीर्घकालीन औसत पनि धेरै परिवर्तन भएको देखिँदैन। करिब सन् १९०० यताका अभिलेखका आधारमा प्रत्येक वर्ष औसतमा करिब १६ वटा म्याग्निच्युड ७ वा त्यसभन्दा ठूला भूकम्प हुने अपेक्षा गरिन्छ। केही वर्ष योभन्दा धेरै र केही वर्ष कम हुन्छ।
त्यसैले आज इन्डोनेसिया, स्पेनलगायत विभिन्न ठाउँमा भूकम्प गएको घटनालाई जोडेर ‘अब विश्वभर भूकम्पीय गतिविधि असामान्य रूपमा बढ्यो’ भन्ने वैज्ञानिक आधार छैन।
तर एउटा महत्त्वपूर्ण कुरा छ—भूकम्प कहिले आउँछ भनेर वैज्ञानिकहरूले अहिलेसम्म निश्चित रूपमा भविष्यवाणी गर्न सक्दैनन्। कुनै ठाउँमा भूकम्पको जोखिम कति छ भनेर सम्भाव्यता निकाल्न सकिन्छ, तर मिति, समय र म्याग्निच्युड नै तोकेर पूर्वानुमान गर्न सकिँदैन।